جزین

ارائه نتایج تحقیقاتی ایران درباره خواص دارویی زعفران در شانگهای

علی شریعتی مقدم افزود: پیش از این هم تحقیقاتی درباره خواص زعفران از جمله ضدافسردگی و ضد سرطان بودن این کالا انجام شده بود که ما آنها را در سطح بین المللی و جهانی ارائه کردیم. اما این فعالیت‏ها تا به حال به صورت محدود صورت گرفته اند و ما قصد داریم این بار به صورت گسترده تری به مطالعه خواص دارویی زعفران بپردازیم. وی تصريح كرد: در حال حاضر یک گروه تحقیقاتی ایرانی با همکاری دانشگاه‏های علوم پزشکی ایران، دانشگاه داروسازی مشهد و دانشگاه شیبای ژاپن در حال مطالعه درباره خواص دارویی زعفران هستند که بخشی از این تحقیق در مدت شش ماه برگزاری اکسپو شانگهای در سمینارها و همایش‏هایی ارائه خواهد شد. شریعتی مقدم اظهار داشت: تحقیقات دارویی یکی از مهمترین مطالعاتی است که می‏تواند بر افزایش مصرف و معرفی زعفران ایرانی به جهان کمک کند. اما اینگونه تحقیقات به مدت زمان بیشتری نیاز دارند چون دارای بار علمی بسیار هستند. وی با اشاره به گسترش تولید زعفران در کشور اظهار داشت: تولید زعفران در کشور ما رو به توسعه است بنابراین ما باید به راهکارهای توسعه صادرات آن نیز توجه کنیم و به ویژه ارزش افزوده صادرات این کالا را بالا ببریم. رییس هیات مدیره صندوق توسعه و صادارت زعفران اضافه کرد: برای معرفی زعفران ایرانی در اکسپو شانگهای به نمایش فیلم و پذیرایی از بازدیدکنندگان با محصولات زعفران اقدام می کنیم و در مدت برگزاری نمایشگاه هم به صورت موردی به برپایی سمینارهایی درباره خواص دارویی زعفران می پردازیم

من لاله ی  آزادم ، خود  رویم  و  خود  بویم
در دشت  مکان دارم، هم فطرت آهویم

 آبم  نم   باران  است  ،  فارغ   ز لب  جویم
تنگ است محیط آن جا،در باغ نمی رویم

من لاله ی آزادم ، خود رویم و خود بویم

از خون رگ خویش است ،گررنگ به رخ دارم
مشّاطه  نمی خواهد  زیبایی  رخسارم

بر   ساقه ی  خود  ثابت ،  فارغ  ز  مددکارم
نی  در  طلب  یارم  ،  نی  در  غم  اغیارم
 

من لاله ی آزادم ، خود رویم و خود بویم

هر  صبح  نسیم  آید ، بر قصد طواف  من
آهو  برگان  را   چشم، از دیدن من روشن

سوزنده  چراغستم ، در گوشه ى این  مامن
پروانه بسى  دارم ،  سرگشته   به پیرامن

من لاله ى آزادم ، خود رویم و خود بویم

ازجلوه ى سبز  و  سرخ ،  طرح  چمنى  ریزم
گشته است  ختن صحرا ،  از  بوى دلاویزم

خم مى شوم از مستى،هرلحظه و مى خیزم
سر  تا  به  قدم نازم  ، پا  تا  به سر انگیزم

من لاله ى آزادم ، خود رویم و خود بویم

جوش مى و مستى بین، در چهره ى گلگونم
داغ است نشان عشق، در سینه ى پرخونم

آزاده  و   سرمستم  ،  خو  کرده   به  هامونم
رانده ست جنون عشق ، از شهر به افسونم
 

من لاله ى آزادم ، خود رویم و خود بویم

از   سعى  کسى  منّت  بر  خود  نپذیرم  من
قید چمن  و  گلشن ،  بر  خویش  نگیرم  من

بر  فطرت  خود  نازم  ،  وارسته  ضمیرم   من
آزاده    برون    آیم    ،    آزاده    بمیرم    من 
 

من لاله ى آزادم ، خود رویم و خود بویم

*شعر از محٌمد ابراهیم صفا

اوایل بهار، فصل رویش لاله­های سرخ در جزین می­باشد. این لاله­ها که شباهت زیادی به لاله های هلندی دارند و با لاله ایرانی معروف که در سرتاسر کشور می روید متفاوت می­باشند، در تمامی دشت­ها و باغات جزین می­رویند. لاله های سرخ جزین بسیار بزرگتر و خوش رنگ تر از لاله های دیگر نواحی کشور هستند. برای تماشای دشتهای لاله سرخ جزین می­بایست در اوایل فروردین به این روستای سرسبز و زیبای شهرستان بجستان استان خراسان رضوی سفر نمود. جزینی ها  در فصل بهار با لاله های سرخ، در فصل تابستان با میوه­های باغات و جالیزها، در فصل پاییز با زعفران خوش عظر و رنگ و انار ترش و شیرین و در فصل زمستان با خانه های پر از مهر و محبت و کرسی­های گرم خود به استقبال میهمانان می­روند و سنت مهمان نوازی خراسانی را به بهترین وجه تفسیر می­کنند.

تصویر اشرف شیردل دختر بچه 11 ساله روستای جزین بجستان امروز به عنوان نمادی از بجستان و میوه بهشتی آن انار زینت بخش جشنواره انار بجستان بود .

او که شاید برای اولین بار پوشیدن لباسهای محلی روستای خود را تجربه می کرد گمان نمی کرد با هنرنمایی عکاس خوش ذوق سازمان میراث فرهنگی خراسان رضوی آقای حمید هاشمی پور روزی به چهره ای ماندگار در نزد مردم بجستان تبدیل شود .تصویر او  به عنوان پوستر جشنواره ، کارت پستالها، تابلوهای تبلیغاتی و... استفاده شد تا صمیمیت و معصومیت دختر کویری را به عنوان  نمادی از مردم خونگرم بجستان به همه نشان دهد. هر چند در این اختتامیه جشنواره که با لباسهای سنتی حضور یافته بود به نحو شایسته ای از او تقدیر شد.

تاریخچه قنات

قنات که توسط مقنیان ایرانی اختراع شده ، هزاران سال قدمت دارد. قدمت بسیاری لازم قناتهای ایران ، از پنج یا شش هزار سال متجاوز است و عمری برابر با تاریخ کهن ایران دارد. با وجود این که چندبن هزار سال از اختراع آن می‌گذرد، مع هذا هنوز هم این روش استفاده از آب ، در قسمت مهمی از روستاها و مناطق مسکونی و کشاورزی و دامداری کشور معمول و متداول است و حتی یکی از ارکان اصلی کشت و زرع در نواحی خشک را تشکیل می‌دهد. این اختراع که امروزه شهرت جهانی پیدا کرده ، بعدها از ایران به بسیاری از کشورهای جهان انتقال یافته و مورد استفاده مردم در دیگر نقاط دنیا قرار گرفته است.

  چگونگی ابداع قنات

گوبلو معتقد است که قنات، ابتدا یک فن آبیاری نبوده، بلکه به طور کامل از تکنیک معدن نشأت گرفته و منظور از احداث آن جمع‌آوری آبهای زیرزمینی مزاحم (زه آبها) به هنگام حفر معادن بوده است.... تردیدی نیست که در گستره فرهنگی ایران، از معادن «مس» و احتمالاً «رویِ» موجود در کوههای زاگرس، در جریان هزاره دوم قبل از میلاد مسیح بهره‌برداری شده است.

ساختمان و مشخصات قنات

قنات ، تشکیل شده از یک دهانه یا هرنج که روباز است و یک مجرای تونل مانند زیرزمینی و چندین چاه عمودی که مجرا یا کوره زیر زمینی را در فواصل مشخص با سطح زمین مرتبط می‌سازد. چاهها که به آنها در موقع حفر ، میله هم گفته می‌شود، علاوه بر مجاری انتقال مواد حفاری شده به خارج ، عمل تهویه کانال زیرزمینی را نیز انجام می‌دهد و راه ارتباطی برای لای‌روبی ، تعمیر و بازدید از داخل قنات نیز به شمار می‌رود.

آغاز قنات ، همان دهانه قنات است که مظهر قنات نامیده می‌شود. مظهر قنات جایی است که آب از دل قنات بیرون می‌آید و ظاهر می شود و می‌تواند برای آبیاری و دیگر مصارف مورد استفاده قرار بگیرد. قسمت انتهایی قنات ، پیشکار قنات نامیده می‌شود که در آخرین قسمت آن ، مادر چاه قنات قرار گرفته است. قسمتهایی از قنات که با حفر آنها هنوز آب بیرون نمی‌آید "خشکه کار" و قسمتی که آبدار است (قسمت انتهایی) قسمت "آبده قنات" نامیده می‌شود.

حفر قنات

حفر قنات معمولا از مظهر ان که همان سطح زمین است و خشک می‌باشد، شروع و به مناطق آبده مادر چاه ، ختم می‌شود. بنابراین ، اول دهانه قنات یا هرنج که خشک است و بعد اولین چاهها یا میله‌ها که اینها هم خشک است و آب ندارد و به اصطلاح قسمت خشک کار قنات نامیده می‌شود، حفر می‌شود. بعد کار به طرف قسمت بالا دست که همان قسمتهای آبده و بیشتر آبده زمین باشد، ادامه پیدا می‌کند.

 طول و عمق قنات

طول یک رشته قنات که در میزان آبدهی آن نیز موثر است، نسبت به شرایط طبیعی میزان متفاوت است. این شرایط بستگی به شیب زمین وعمیق ما در چاه دارد. از طرف دیگر هرچه سطح آب زیرزمینی پایینتر باشد، عمق مادر چاه بیشتر می‌شود. طویلترین قناتی که تاکنون در ایران حفر شده ، در حوالی گناباد از توابع خراسان است که ۷۰ کیلومتر طول آن است و عمیقترین مادر چاه قناتهای ایران به روایتی ۴۰۰ متر و به روایت دیگر ۳۵۰ متر عمق دارد و آن مربوط به قنات "قصبه" گناباد است. مهمترین عاملی که طول قنات را مشخص می‌کند، شیب زمین می‌باشد. هرچه شیب زمین کمتر باشد طول قنات بیشتر و هرچه شیب بیشتر باشد طول قنات کمتر خواهد بود.

محاسن و مزایای قنات

سیستم استخراج در قنات طوری است که آب بدون کمک و صرف هزینه فقط با استفاده از نیروی ثقل از زمین خارج می‌گردد. با توجه به چاهها و قناتهای موجود ، آب قنات در مقابل آبی که از چاه استخراج می‌شود، ارزانتر تمام می‌شود. آب قنات دائمی است و در مواقع اضطراری کشت و احتیاج زراعت در مواقع حساس به آب ، قطع نمی‌شود. منابع آب زیر زمینی توسط قنات دیر تمام می‌شود و استفاده طولانی دارد، هر چند بطور دائم چه مصرف شود و چه شود، خارج می‌گردد. قنات دارای مزایای بسیاری زیادی است که در اینجا فقط به تعداد محدود از آنها اشاره شد.

 معایب قنات

در زمینهای هموار و نواحی که آب زیرزمینی شیب کافی ندارد و نیز زمینهای خیلی سست و ماسه‌ای امکان حفر قنات نیست. آب قنات ، بطور دائم جریان دارد و قابل کنترل نیست. روی این اصل ، مدام باعث تخلیه آب زیرزمینی می‌شود. در فصولی که به آب احتیاج نیست و یا احتیاج به آن خیلی کم است، امکان جلوگیری از جریان و یا کنترل آن وجود ندارد.

 قنات به خاطر این که در سفره‌های آب زیرزمینی کم عمق استفاده می‌شود و این منابع هم غنی نیست و دارای نوسان زیاد است، لذا قنات نسبت به تغییرات سطح آب زیر زمینی خیلی حساسیت دارد. در فصول گرم که گیاه به آب بیشتری نیاز دارد و نیز در فصول و سالهای خشک ، آب قنات کم می‌شود. قنات نسبت به چاه در مقابل سیل و زلزله و امثال اینها آسیب پذیر است و خرابی در قناتها

جزین: بنا به گفته حافظ ابوعبداﷲبن النجار از قرای نیشابور است . (از معجم البلدان)

 
جزین: مرکز دهستان میان تکاب از بخش سجستان شهرستان گناباد محسوب میشود. آب آنجا از قنات تامین میشود و محصول آن غلات و ارزن و زیره و شغل اهالی زراعت و مالداری است و مزارع چاه قندی ، چاه قند خشک ، لیئوم ، میمنگ ، بلندر، سیار و امیرآباد از توابع این ده است و در حوالی این آبادی سرب و فیروزه کشف شده است. (ازفرهنگ جغرافیایی ایران،ج 9)

به جزین

دیار انار و زعفران خوش آمدید.